در بسیاری از تحلیل ها، قطع یا محدودسازی اینترنت بین المللی تنها به چند پیامد شناخته شده اقتصادی، آموزشی یا فنی خلاصه می شود؛ گویی مسئله صرفاً جابه جایی چند کسب و کار از پلتفرم های جهانی به شبکه های داخلی است. اما واقعیت این است که آنچه رخ می دهد، یک اختلال ساده نیست، بلکه بحرانی چندلایه است که مستقیماً آینده تحصیلی، شغلی، اقتصادی و حتی روابط انسانی میلیون ها نفر را نشانه می گیرد.
از منظر اقتصادی، بخش بزرگی از کسب وکارها، از برندهای شناخته شده تا مشاغل خرد و فریلنسرها، حیات خود را بر بستر اینترنت جهانی بنا کرده اند. انتقال اجباری این فعالیت ها به شبکه های داخلی، نه تنها هزینه بر است، بلکه در عمل به معنای از دست دادن بازارهای بین المللی، کاهش اعتماد مشتریان خارجی و وارد شدن زیان مستقیم به فعالان اقتصادی و حتی دولت خواهد بود. برای تجاری که خرید و فروش بین المللی دارند، قطع اینترنت یعنی قطع دسترسی به سامانه های سفارش، پیگیری حمل ونقل، ارتباط با تأمین کنندگان و حتی اینترنت بانک های بین المللی؛ یعنی فلج شدن تجارت.
در حوزه آموزش، پیامدها عمیق تر و گاه جبران ناپذیرند. آموزش دانشگاهی و حرفه ای امروز بدون دسترسی آزاد به وب سایت های خارجی، کتابخانه های دیجیتال، پایگاه های علمی، درس گفتارهای آنلاین، هوش مصنوعی و ابزارهای تحلیل داده عملاً ناقص و کم اثر است. اما فاجعه زمانی آشکارتر می شود که به آزمون های بین المللی توجه کنیم. قطع اینترنت بین المللی به معنای لغو یا عدم امکان شرکت در آزمون هایی مانند IELTS، TOEFL و Duolingo English Test است؛ آزمون هایی که برای ادامه تحصیل، مهاجرت تحصیلی، استخدام بین المللی و حتی برخی موقعیت های شغلی داخلی حیاتی اند. لغو یا اختلال در این آزمون ها، برنامه ریزی ماه ها و گاه سال ها تلاش دانشجویان و داوطلبان را برهم می زند و مسیر آینده آن ها را به طور جدی مختل می کند.
در کنار آموزش، پژوهش نیز وابستگی شدیدی به اینترنت بین المللی دارد. دسترسی به مقالات روز، ژورنال های علمی معتبر، پایگاه های استنادی، ارتباط با پژوهشگران خارجی و استفاده از ابزارهای تخصصی تحلیل داده، بدون اینترنت جهانی عملاً ناممکن است. شبکه ها و منابع داخلی، هرچند ارزشمند، توان پوشش کامل و به روز این حجم عظیم از دانش جهانی را ندارند و قطع این دسترسی، پژوهشگران را به انزوا و عقب ماندگی علمی سوق می دهد.
پیامدهای مالی و فردی نیز قابل چشم پوشی نیست. افرادی که در بازارهای جهانی مانند فارکس فعالیت می کنند، با قطع اینترنت عملاً از بازار حذف می شوند و سرمایه آن ها در معرض ریسک جدی قرار می گیرد. فریلنسرها، برنامه نویسان، طراحان و تولیدکنندگان محتوا ارتباط خود را با کارفرمایان خارجی از دست می دهند و درآمدشان یک باره قطع می شود.
در بُعد انسانی و اجتماعی، قطع اینترنت یعنی قطع ارتباط خانواده ها. خانواده هایی که اعضایشان در خارج از کشور زندگی می کنند، از ساده ترین امکان تماس تصویری، پیام رسانی یا حتی اطلاع از وضعیت یکدیگر محروم می شوند. این گسست ارتباطی، فشار روانی سنگینی ایجاد می کند که آثار آن کمتر دیده می شود، اما عمیق و ماندگار است.
از نظر فنی نیز، محدودسازی اینترنت بین المللی باعث تمرکز شدید کاربران بر شبکه ها و وب سایت های داخلی می شود. این تمرکز، سرورها را با بار اضافی مواجه کرده و موجب کندی، اختلال یا از کار افتادن خدمات می شود. عدم دسترسی به منابعی مانند ویکی پدیا و وابستگی اجباری به نمونه های داخلی، هم کیفیت اطلاعات را کاهش می دهد و هم زیرساخت های داخلی را فرسوده می کند.
در نهایت، قطع اینترنت بین المللی یک تصمیم صرفاً فنی یا مقطعی نیست؛ تصمیمی است که به طور مستقیم با آینده دانشجویان، پژوهشگران، فعالان اقتصادی، خانواده ها و حتی سلامت روان جامعه گره خورده است. فاجعه واقعی، نه فقط در زیان های اقتصادی و کندی سرویس ها، بلکه در از دست رفتن فرصت ها، رویاها و مسیرهای زندگی نهفته است؛ هزینه ای که جبران آن، اگر ممکن باشد، سال ها زمان خواهد برد.
اثرات قطع اینترنت بین الملل
سید حامد واحدی
30 دي 1404